Ulga na złe długi 2026 – kiedy skorygujesz podatek?

Ulga na złe długi pozwala odzyskać część podatkowego obciążenia, gdy klient nie płaci za fakturę. Punktem wyjścia jest zwykle upływ 90 dni od terminu płatności. Jednak samo opóźnienie nie wystarczy. Musisz również sprawdzić warunki właściwe dla VAT, PIT, CIT albo ryczałtu.

Zobacz, jak policzyć termin, rozliczyć częściową wpłatę i postąpić po późniejszej zapłacie. Wyjaśniamy też, jakie obowiązki ma przedsiębiorca, który sam zalega z płatnością.

Ulga na złe długi – najważniejsze zasady

• Wierzyciel może skorzystać z ulgi, jeśli spełnia warunki ustawowe. Natomiast dłużnik ma obowiązek dokonania wymaganej korekty.
• 90 dni liczysz od upływu terminu płatności, a nie od wystawienia faktury.
• Częściowa wpłata ogranicza wysokość korekty do nieuregulowanej części należności.
• VAT i podatek dochodowy rozliczasz odrębnie. Wspólny termin 90 dni nie oznacza identycznych warunków.
• Późniejsza zapłata wymaga ponownego rozliczenia. Wierzyciel odwraca wcześniejszą ulgę w odpowiednim zakresie.

Jak liczyć 90 dni od terminu płatności?

Liczenie zacznij od dnia następującego po terminie zapłaty wskazanym w umowie lub na fakturze. Przyjmijmy, że przedsiębiorca wystawił fakturę 1 czerwca 2026 r., a termin płatności upłynął 30 czerwca.

• Pierwszy dzień opóźnienia: 1 lipca 2026 r.
• Upływ 90 dni: 28 września 2026 r.
• Okres korekty przy miesięcznym VAT: wrzesień 2026 r., jeśli pozostałe warunki są spełnione.

Sprawdź również późniejsze wpłaty. Jeżeli klient zapłaci przed złożeniem rozliczenia VAT z ulgą, nie możesz objąć nią uregulowanej kwoty. Dlatego samo zestawienie faktur przeterminowanych na 90. dzień nie wystarczy.

Przy płatności w ratach analizuj terminy poszczególnych rat. Natomiast sam przelew części kwoty nie zmienia automatycznie terminu zapłaty reszty. Więcej wskazówek znajdziesz w poradniku częściowa zapłata faktury – jak prowadzić rozrachunki.

Ulga na złe długi w VAT – warunki i termin

Na podstawie art. 89a ustawy o VAT wierzyciel może zmniejszyć podstawę opodatkowania oraz VAT należny. Mechanizm dotyczy krajowych dostaw towarów i usług, za które nie otrzymał zapłaty.

Przed korektą sprawdź przede wszystkim, czy:

• minęło 90 dni od upływu terminu płatności, a należność pozostaje nieuregulowana i niezbyta;
• na dzień poprzedzający złożenie deklaracji z korektą jesteś zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym;
• nie upłynęły 3 lata, licząc od końca roku wystawienia faktury;
• do dnia złożenia rozliczenia należność objęta ulgą nadal nie została uregulowana ani zbyta.

Przykładowo dla faktury wystawionej w 2026 r. trzyletni limit upływa z końcem 2029 r. Nie oznacza to jednak dowolności w wyborze okresu korekty.

W którym JPK_V7 wykazać ulgę?

Korektę przypisz do okresu, w którym upłynęło 90 dni. W naszym przykładzie będzie to wrzesień przy rozliczeniu miesięcznym albo III kwartał przy rozliczeniu kwartalnym. Jeśli pominiesz ulgę, jej późniejsze zastosowanie wymaga korekty właściwego rozliczenia.

Nie wystawiasz faktury korygującej tylko dlatego, że klient nie zapłacił. Ulga zmienia rozliczenie podatku, ale nie obniża ceny ani długu kontrahenta.

W JPK wykazujesz dane faktury, której dotyczy korekta, oraz odpowiednie kwoty. Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że nie stosuje się tutaj oznaczenia „WEW”. Po stronie sprzedaży należy natomiast uwzględnić pole „KorektaPodstawyOpodt”. Szczegóły opisują oficjalne odpowiedzi MF dotyczące JPK_VAT.

Co z konsumentem lub firmą zwolnioną z VAT?

Jeśli sprzedaż nastąpiła na rzecz podmiotu innego niż czynny podatnik VAT, ustawa przewiduje dodatkowe warunki. Musi wystąpić przynajmniej jedna z poniższych sytuacji:

• prawomocne orzeczenie sądu potwierdza wierzytelność, a sprawa trafiła do egzekucji;
• wierzytelność wpisano do rejestru długów prowadzonego na poziomie krajowym;
• wobec dłużnika ogłoszono upadłość konsumencką.

Dlatego przed korektą sprawdź status nabywcy i dokumenty potwierdzające spełnienie odpowiednich warunków.

Częściowa zapłata – przykład obliczenia ulgi

Załóżmy, że faktura opiewa na 10 000 zł netto oraz 2 300 zł VAT. Łącznie klient powinien zapłacić 12 300 zł. Przed upływem 90 dni przekazuje jednak tylko 4 920 zł, czyli 40% należności.

Do zapłaty pozostaje:

• 7 380 zł brutto – niezapłacona część faktury;
• 6 000 zł netto – podstawa objęta korektą VAT;
• 1 380 zł VAT – podatek należny do zmniejszenia.

Jeżeli spełniasz pozostałe warunki, możesz skorygować właśnie te niezapłacone wartości. Nie obejmujesz ulgą całej faktury. Przykład zakłada jedną stawkę VAT i wpłatę na należność główną.

Natomiast przy kilku stawkach VAT najpierw ustal, których pozycji dotyczy zapłata. Rozliczenie powinno odpowiadać dokumentom i rzeczywistemu sposobowi uregulowania należności.

Ulga na złe długi w PIT i CIT

W podatkach dochodowych wierzyciel może zmniejszyć podstawę obliczenia podatku o nieuregulowaną wierzytelność zaliczaną do przychodów należnych. Jeśli poniósł stratę, przepisy pozwalają odpowiednio ją zwiększyć. Podstawą są art. 26i ustawy o PIT oraz art. 18f ustawy o CIT.

W standardowym rozliczeniu ulgę wykazujesz w zeznaniu za rok, w którym upłynęło 90 dni. Należność musi jednak pozostawać nieuregulowana i niezbyta do dnia złożenia tego zeznania.

Jakie warunki trzeba sprawdzić?

• Rodzaj transakcji: chodzi o transakcję handlową w ramach działalności obu stron, z których dochody podlegają opodatkowaniu w Polsce.
• Status dłużnika: na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego złożenie zeznania nie może być w restrukturyzacji, upadłości ani likwidacji.
• Limit czasu: nie mogą upłynąć 2 lata od końca roku wystawienia faktury lub zawarcia umowy. Jeśli te czynności przypadały w różnych latach, liczy się rok późniejszej czynności.
• Powiązania: przepisy wyłączają transakcje między podmiotami powiązanymi w rozumieniu właściwej ustawy podatkowej.
• Brak podwójnego odliczenia: tej samej wierzytelności nie możesz rozliczyć jednocześnie przez ulgę i jako koszt podatkowy na innej podstawie.

W przykładzie z częściową zapłatą wierzyciel będący czynnym podatnikiem VAT uwzględnia zasadniczo 6 000 zł nieopłaconego przychodu netto. Przy założeniu, że cała ta kwota obniża podstawę opodatkowaną stawką 12%, podatek zmniejszy się o 720 zł. Rzeczywisty efekt zależy jednak od dochodu, formy opodatkowania i pozostałych odliczeń.

Czy można uwzględnić ulgę w zaliczce?

Tak, przepisy pozwalają stosować ją również przy obliczaniu zaliczek według odpowiednich zasad. Następnie trzeba prawidłowo rozliczyć ją w zeznaniu rocznym. Zapłata przed jego złożeniem może sprawić, że należność nie będzie już uprawniała do rocznego odliczenia.

Przy prowadzeniu KPiR pamiętaj, że ulga dotyczy obliczenia podstawy podatku. Nie usuwasz pierwotnej sprzedaży z księgi wyłącznie z powodu braku wpłaty. Sprawdź również funkcje programu do prowadzenia KPiR, które pomagają uporządkować dokumenty firmy.

Kasowy PIT wymaga odrębnej oceny. Jeżeli przychód powstaje dopiero po zapłacie, zwykle nie ma jeszcze przychodu do objęcia ulgą. Ustawa przewiduje jednak szczególne zasady, gdy przychód trzeba rozpoznać mimo braku zapłaty, np. po ustawowym czasie.

Ulga na złe długi a ryczałt

Przedsiębiorca na ryczałcie również może korzystać z ulgi, zgodnie z art. 11 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Zmniejsza wtedy przychody do opodatkowania. Obowiązują m.in. warunki dotyczące 90 dni, wieku wierzytelności, statusu dłużnika i powiązań.

Po stronie dłużnika przepis wskazuje nieuregulowane zobowiązanie z tytułu zakupu towaru, związane z działalnością. Dlatego nie należy automatycznie opisywać tego obowiązku jako obejmującego każdy firmowy wydatek.

Brak rozliczania kosztów na ryczałcie nie oznacza więc, że można pominąć kontrolę zobowiązań. W bieżącej pracy przydaje się uporządkowana ewidencja sprzedaży i płatności. Zobacz, jak działa program do ryczałtu.

Co zrobić, gdy klient zapłaci po zastosowaniu ulgi?

W VAT zwiększasz podstawę opodatkowania i podatek należny za okres otrzymania zapłaty. Jeżeli klient spłaci tylko część długu, odwracasz ulgę w tej części. Obowiązek ponownego rozliczenia powstaje również przy zbyciu wierzytelności.

Przykładowo po korekcie dotyczącej 7 380 zł brutto klient dopłaca 2 460 zł. Przy stawce 23% zwiększasz podstawę o 2 000 zł, a VAT należny o 460 zł. Pozostałe 4 920 zł brutto nadal pozostaje nieuregulowane.

W PIT i CIT późniejsza zapłata lub zbycie należności także wymaga odwrócenia wcześniejszego odliczenia. Co do zasady rozliczasz je za rok otrzymania zapłaty lub zbycia, uwzględniając również zasady zaliczek. Natomiast na ryczałcie odpowiednio zwiększasz przychody.

Obowiązki dłużnika po 90 dniach

Przedsiębiorca, który nie zapłacił faktury, powinien sprawdzić obowiązek korekty niezależnie od decyzji wierzyciela. Nie czeka na informację, czy sprzedawca zastosował ulgę.

Korekta odliczonego VAT

Jeśli odliczyłeś VAT z niezapłaconej faktury, co do zasady musisz skorygować odliczenie za okres upływu 90. dnia. Przy częściowej zapłacie obowiązek dotyczy podatku przypadającego na pozostałą kwotę.

Nie dokonujesz tej korekty, jeśli uregulujesz należność najpóźniej ostatniego dnia tego okresu rozliczeniowego. W naszym przykładzie przy miesięcznym VAT będzie to 30 września. Natomiast zapłata po wcześniejszej korekcie pozwala ponownie zwiększyć odliczenie w odpowiedniej części.

Rozliczenie podatku dochodowego

W PIT i CIT nieuregulowane zobowiązanie objęte przepisami o uldze, zaliczane do kosztów podatkowych, zwiększa podstawę podatku albo zmniejsza stratę. Trzeba sprawdzić ustawowe warunki i rozliczenia zaliczek. Przy zeznaniu rocznym znaczenie ma również to, czy zobowiązanie nadal pozostaje niezapłacone w dniu jego złożenia.

Po późniejszej zapłacie możesz odwrócić wcześniejsze zwiększenie na zasadach określonych w ustawie.

Jak przygotować dokumenty do korekty?

1. Potwierdź termin płatności. Porównaj fakturę z umową i ewentualnymi późniejszymi ustaleniami.
2. Policz 90 dni. Zapisz datę oraz właściwy okres rozliczeniowy.
3. Sprawdź saldo. Uwzględnij przelewy, potrącenia i inne formy uregulowania należności.
4. Zweryfikuj warunki każdego podatku. Osobno oceń VAT oraz PIT, CIT albo ryczałt.
5. Zachowaj wyliczenie. Powiąż kwotę korekty z numerem faktury i dowodami zapłat.
6. Monitoruj dalsze rozliczenia. Późniejsza wpłata lub sprzedaż wierzytelności może wymagać odwrócenia ulgi.

Ulga na złe długi – najczęstsze pytania

Czy trzeba najpierw wysłać wezwanie do zapłaty?

W typowej transakcji między czynnymi podatnikami VAT wezwanie nie jest warunkiem ulgi. Może jednak pomóc odzyskać pieniądze. Dodatkowe wymagania dotyczą m.in. sprzedaży na rzecz konsumentów i podmiotów niebędących czynnymi podatnikami VAT.

Czy można skorzystać z ulgi jednocześnie w VAT i PIT?

Tak, jeśli spełniasz odrębne warunki obu podatków. Korekta VAT nie zastępuje rozliczenia ulgi w PIT ani odwrotnie.

Czy ulga oznacza umorzenie długu klientowi?

Nie. Zmienia rozliczenie podatkowe, ale sama w sobie nie zwalnia klienta z zapłaty. Nadal możesz dochodzić należności.

Czy brak dochodu wyklucza ulgę w PIT lub CIT?

Nie zawsze. Przepisy przewidują zwiększenie straty oraz rozliczenie niewykorzystanego zmniejszenia podstawy w kolejnych latach, w ustawowym limicie. Dlatego brak podatku do zapłaty nie przesądza o utracie prawa do ulgi.

Uporządkuj faktury i płatności w Małej Księgowości

Kontrola terminów i sald ułatwia wychwycenie dokumentów, które wymagają sprawdzenia pod kątem ulgi. Mała Księgowość Rzeczpospolitej łączy fakturowanie, rozrachunki i ewidencje podatkowe. Dzięki temu możesz pracować na dokumentach firmy w jednym programie.

Poznaj program do fakturowania z KSeF i sprawdź cennik Małej Księgowości. Przed ujęciem ulgi zweryfikuj warunki podatkowe oraz prawidłowość przygotowanego rozliczenia.

Podstawa prawna i źródła

Stan prawny: 6 października 2026 r.

• Ustawa o podatku od towarów i usług – art. 89a–89b.
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – art. 26i oraz art. 44 ust. 17–26.
• Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych – art. 18f oraz art. 25 ust. 19–26.
• Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym – art. 11 i art. 21.

Artykuł ma charakter informacyjny. Sposób rozliczenia zależy od okoliczności transakcji, formy opodatkowania i spełnienia warunków ustawowych.